Tekenen plaatjes om na te tekenen als beginner
Een lezer vroeg hoe je een plaatje overtekent zonder het origineel te beschadigen. Ik laat zien welke plaatjes makkelijk zijn en hoe je ze op een eigen laag naloopt.
"Welk gereedschap gebruik ik in GIMP om een plaatje over te tekenen zonder het origineel te beschadigen?" Zo begon een mail van een lezer vorige week.
Een lege laag boven het plaatje en het gewone penseel zijn genoeg. In Paint Shop Pro werkt het op dezelfde manier. Voor wie begint met tekenen plaatjes zoeken om na te tekenen, is dit de veiligste route, want je tekent op de bovenste laag en het plaatje eronder blijft ongemoeid.
Eenvoudige plaatjes om mee te beginnen
Kies een plaatje met één duidelijke vorm en weinig details, want daar leer je het meeste van. Voor makkelijk tekenen werken deze onderwerpen goed:
- Een mok van opzij, met een ovaal als bovenkant en een hengsel dat je in twee bogen tekent.
- Een appel, die je in feite als een cirkel met een kuiltje en een steeltje opbouwt.
- Een vuurtoren, die uit een smalle trapezium, een kapje en een paar horizontale strepen bestaat.
- Een blad, waarbij je eerst de middenrib trekt en daarna de buitenrand.
Je eigen foto's zijn het beste startmateriaal, omdat je dan geen rechten hoeft na te gaan. Zoek je extra tekenvoorbeelden, kijk dan bij het Rijksmuseum, waar je veel werken uit de collectie kunt bekijken en downloaden. Lees wel de gebruiksvoorwaarden bij het werk dat je kiest, want niet alles is voor elk doel vrij.
Mijn eerste overtekening was een vuurtoren uit een vakantiekiekje, aan de keukentafel, met koffie die koud werd. De vorm was simpel genoeg om hem in een kwartier te halen. Bekijk meer artikelen over Tekenen en kunst.
Een plaatje overtekenen op een laag

Open het plaatje en maak meteen een kopie van het bestand, dan kun je rustig experimenteren. Dat kost twee seconden en voorkomt dat je het origineel overschrijft.
Maak daarna een nieuwe, lege laag boven het plaatje. In GIMP kies je Laag, Nieuwe laag en vul je met Transparantie. In Paint Shop Pro maak je via Lagen een nieuwe rasterlaag. Geef de laag een naam als "lijnen", dan weet je over een uur nog wat erop staat.
Zet de dekking van het plaatje zelf lager, bijvoorbeeld rond de veertig procent. Dat doe je met de schuif in het lagenpalet. Het plaatje wordt dan lichter en je eigen lijnen springen er beter uit. Zet je laag even op zichtbaar en verberg het plaatje, dan zie je meteen of je tekening ook zonder voorbeeld overeind blijft.
Kies het penseel met een harde rand en een middelmatige grootte. Gebruik je een tekentablet, zet dan drukgevoeligheid aan voor de lijndikte. Met een muis lukt het ook, maar trek dan korte streken in plaats van één lange. Teken eerst de grote vormen, zoals de ovaal van de mok, en pas daarna de details. Fouten haal je weg met ongedaan maken of met de gum op dezelfde laag, en omdat het plaatje op een andere laag staat, gaat daar niets verloren.
Verberg het plaatje als je klaar bent. Wat overblijft is jouw lijntekening op een transparante laag, en die kun je los bewaren als PNG of in het eigen formaat van je programma. Dat is handig als je dezelfde tekening later in een tag of scrapbookpagina wilt gebruiken.
Kleur en schaduw toevoegen

Kleur hoort op een aparte laag onder je lijnen, zodat je lijntekening scherp blijft. Maak een nieuwe laag, sleep hem onder de laag "lijnen" en vul de vlakken met een effen kleur. Blijf bij de rand van de lijn, of schilder er een beetje overheen, want de lijn dekt het toch af.
Schaduw werkt het best op een laag die erboven staat, met de overvloeimodus op Vermenigvuldigen. In Paint Shop Pro heet dat Vermenigvuldigen, in GIMP ook. Kies een grijsblauwe of bruine kleur in plaats van zwart, dan blijft de schaduw zacht. Schilder met een zacht penseel aan één kant van de mok of de appel, bij voorkeur aan de kant die van het licht afgekeerd staat.
Zet de dekking van de schaduwlaag lager als het te zwaar oogt. Met een schuif van een paar procent zie je meteen wat het doet, en je kunt het later nog bijstellen omdat alles op eigen lagen staat.
Wil je dit direct proberen, pak dan een foto van een mok of appel uit je eigen map, maak een kopie van het bestand en teken in een kwartier de contouren over op een nieuwe laag. Kleur en schaduw komen een volgende avond.